Voor de meesten van ons was vandaag de eerste werkdag van het jaar. We vonden de dingen terug die eind 2025 zijn blijven liggen. Dingen waarvan je dacht: hiermee moeten we dit jaar écht verder komen. Dat gevoel deel ik. Het is waar voor veel dingen. Dingen die we zelf kunnen regelen. En dingen waarvan we terecht van de landelijke politiek vragen om te investeren.

Investeren is het alternatief voor besluiteloosheid. Voor inertie. Voor wantrouwen. En investeren is nodig, zodat de generaties na ons het beste uit zichzelf kunnen halen. In een mooi land. In een mooie provincie. Waar het goed wonen en werken is.

Mijn jaarverslag gaat daarover. Het heet Investeer! En voordat u straks een exemplaar meeneemt, leg ik u uit waarom het zo heet. Investeren wordt wat mij betreft het belangrijkste woord van 2026.

Investeer - in de infrastructuur van morgen.

Als ik zeg dat we moeten investeren in infrastructuur, dan bedoel ik vooral de Nedersaksenlijn en de Lelylijn. Met die eerste gaat het goed. Hij komt er. De tweede is in het afgelopen jaar mishandeld. Ten onrechte. De Lelylijn is geen luxeproject. Het is zelfs geen regionale wens. Het is een randvoorwaarde voor een sterker en eerlijker Nederland. Met gelijke kansen voor iedereen, waar zijn wieg ook staat. En wie ongelijkheid laat voortbestaan, moet niet verbaasd zijn als onvrede groeit.

De Lelylijn is al jaren breed gedragen. In Noord-Nederland. In Brussel. En ook in Den Haag. Maar het excuus om niet te investeren is altijd hetzelfde: geldgebrek. En het is een misverstand. Al jarenlang krijgt Nederland de kritiek dat we te weinig investeren. En dat, terwijl de staatsschuld historisch laag is. En dat is kortzichtig. Ja, de kost gaat voor de baat uit. Maar stilstand is duurder.

Wie niet investeert, brengt geen rust in de portemonnee.

De stilstand van de stikstofcrisis. De stilstand op de weg. De stilstand in de woningmarkt. Ze kosten miljarden. Niet investeren is niet veilig of neutraal. Het is hartstikke duur. En laat ik het scherp zeggen richting Den Haag: als je nu niet investeert omdat je geen verschil maakt tussen investeren en gewone uitgaven, schuif je de rekening door naar morgen en noemt dat ten onrechte ‘verantwoord begrotingsbeleid’. Groningen prikt daar doorheen!

Wie niet investeert, brengt geen rust in de portemonnee. Draagt niet bij aan een fatsoenlijk land. En het miskent deze waarheid: Het kan wel!

Het kan wel. Aan het eind van deze maand zal Klaas Knot ons vertellen hoe het kan. Misschien geeft hij woensdag in Martiniplaza al een voorproefje. Precies op tijd voor de formatie in Den Haag. Ik reken erop dat zijn conclusie zo scherp is dat die rechtstreeks in een regeerakkoord kan. De rest is politieke wil. Zullen we het dan ook gewoon zo doen?

Investeer - in de democratische rechtsstaat.

Steeds opnieuw zien we hoe broos vertrouwen is. In het buitenland. Maar ook hier. Hoe kwetsbaar democratie en rechtsstaat zijn. Vertrouwen, in instituties, in de overheid, in elkaar: het is een voorwaarde voor een stabiele samenleving. Dat vertrouwen vraagt om investering. In democratische omgangsvormen. In democratisch burgerschap. De rechtsstaat onderhoudt zichzelf niet. Zij vraagt om zorgvuldigheid. Om bestuur dat betrouwbaar wil zijn.

En om een rechte rug. Die rechte rug spreekt niet meer vanzelf. Niet voor politici. En niet voor ambtenaren. We zien intimidatie, dreiging en terreur. Rond de jaarwisseling. Maar ook op momenten waarop belangrijke democratische beslissingen worden genomen. Dat raakt mensen persoonlijk. En het raakt onze democratie in het hart.

Openbaar bestuur is geen contactsport. Wie probeert besluiten af te dwingen met angst, ondermijnt de rechtsstaat en verdient geen millimeter ruimte.

Daarom betekent investeren in de rechtsstaat óók: investeren in bescherming. In veiligheid. Wie de publieke zaak dient, mag er nooit alleen voor staan. Democratie vraagt moed. En moed verdient bescherming.

Investeer - in elkaar.

Juist aan de randen van het land. Groningen kent de prijs is van verwaarlozing. Van leegzuigen en niet investeren. Nij Begun geeft ons de kans om het anders te doen. Laten we de kansen grijpen. En investeren in de toekomst van onze inwoners. In 2026 steken we met Nij Begun écht van wal. We hebben best lang nagedacht over de governance. Laten we dit jaar laten zien dat het werkt.

Zoals we samen verantwoordelijk waren voor 2025, zo maken we samen ook 2026. Ik ben ervoor dat we elkaar vasthouden. Dat we elkaar helpen. Ook als het zwaar wordt. ‘Ieder voor zich’ was altijd al een slecht recept. Het is het ook in het komende jaar.

Groningen, Friesland, Drenthe: we hebben samen nog niet de helft van de inwoners van Zuid-Holland. We zijn altijd op elkaar aangewezen. Grote opgaven vragen nauwe samenwerking, geen versnippering. Investeren in elkaar is investeren in een gemeenschappelijke toekomst.

Investeer - in vooruitgang

Wie vooruit wil, investeert in vooruitgang. Niet later. Niet ooit. Maar nu. Want wat wij vandaag nalaten, wordt morgen betaald door mensen die niet kozen voor onze aarzeling. Laten we daarom kiezen voor moed. Samen stappen zetten en zo investeren in vooruitgang.

Dan kunnen we blijven zeggen dat dit hier onze pronkjewail in golden raand is.

Veul hail en zegen!