'Paasrapport' februari: Een nieuw kabinet

Daar stonden ze dan. Op 23 februari waren alle lenzen gericht op de nieuwe regeringsploeg, keurig poserend naast de koning op de trap van het paleis. We hebben betrekkelijk snel (voor Nederlandse begrippen) een nieuw kabinet. Een kabinet dat in beide Kamers niet de steun heeft van de meerderheid. En dus is het nieuwe regeerakkoord dat begin februari fanatiek werd gelezen minder in beton gegoten dan we van regeerakkoorden gewend zijn. Het kabinet kan niet overleven als het niet de bereidheid heeft om steeds opnieuw meerderheden te zoeken. En dus is de bereidheid en de vaardigheid om te overleggen en compromissen te sluiten cruciaal voor het succes van het kabinet.

 

Polderen

Ze hebben er zin in. Ook in het overleggen. Dat is op zichzelf al niet onbelangrijk. De afgelopen jaren raakte het woord polderen namelijk een beetje uit de mode. Het klonk al snel als uitstelgedrag, als gebrek aan daadkracht. Terwijl het echt een goede gewoonte is: praten met mensen die het niet vanzelf met je eens zijn. Proberen er samen aan tafel uit te komen. Doorpraten totdat er een besluit ligt dat iedereen wil uitvoeren.

Ik vind het hoopvol dat dat lijkt terug te keren. Het nieuwe kabinet heeft zichzelf namelijk een interessante opdracht gegeven. In het regeerakkoord staat dat per onderwerp meerderheden gezocht moeten worden in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. De echte politiek begint dus eigenlijk nu pas. Elk voorstel vraagt opnieuw om gesprekken, om coalities, om argumenten die ook buiten de eigen kring overtuigen.

Ik drink het liefst dubbele espresso's.

Dat is ingewikkelder dan regeren met een ruime meerderheid. Maar het heeft ook een voordeel: het dwingt tot gesprek. En misschien ook tot een zekere bescheidenheid. In een land als het onze is beleid uiteindelijk altijd het resultaat van samenwerking, niet van alleen maar besluiten. Een regeerakkoord is in zo'n setting geen dictaat. Hoogstens het begin van de discussie

Op de koffie

De komende jaren zal blijken hoe serieus de ambitie is om per onderwerp draagvlak te organiseren. Dat vraagt iets van het kabinet, maar ook van de rest van het politieke landschap. Als meerderheden niet vanzelfsprekend zijn, dan wordt overtuigen weer een belangrijker onderdeel van het vak.

In de Nederlandse bestuurscultuur heeft het zoeken naar overeenstemming altijd een belangrijke rol gespeeld. Soms tot frustratie van wie snelle besluiten wil. Maar vaak ook als garantie dat besluiten uiteindelijk breder gedragen worden en daardoor langer standhouden.

Dat politiek niet alleen gaat over plannen van de coalitie, maar ook over de bereidheid om met elkaar aan tafel te zitten. Om te luisteren en af en toe een stap naar voren te zetten. Niet omdat dat altijd makkelijk is, maar omdat het de enige manier is om in een verdeeld land vooruit te komen. Als je denkt dat polderen niet opschiet: verdeeldheid is erger.

Ik drink het liefst dubbele espresso's. Dus ik reken op de kracht van kopjes koffie.

Op de foto hierboven: De opvang van Oekraïners in Wagenborgen

Omslagfoto: Valerie Kuypers op Rijksoverheid.nl