Simon Sibma is de oud-bestuursvoorzitter van de Sociale Verzekeringsbank, hij was lid van de commissie Van Dam over het herstel van de toeslagen, hij was de algemeen directeur van het Centraal Justitieel Incassobureau en lid van het landelijk management van de Belastingdienst. Sibma weet waarover hij praat bij gevoelige processen in overheidsorganisaties.

Niet nieuw

De kwesties die hij moest onderzoeken zijn niet nieuw. Ze lagen al op tafel in debatten van Provinciale Staten. Sibma onderzocht op ons verzoek dus kwesties waarvan we al wisten dat het mis was gegaan. We zijn onder de indruk van de kwaliteit van het rapport. De analyse van de vijf casussen is kraakhelder. En het college en de directie erkennen de fouten, zonder omwegen.

In een aantal gevallen zijn Provinciale Staten niet tijdig, volledig of juist geïnformeerd. Moties werden niet altijd uitgevoerd zoals bedoeld. Te langzaam. Of anders dan Provinciale Staten hadden aangegeven, zonder dat het college hen daarover informeerde. Dat had anders gemoeten. En ook het college heeft op momenten onvoldoende zicht gehad op wat er precies speelde. Dat schaadt het vertrouwen.

dat ook in de toekomst weer fouten worden gemaakt

Tegelijkertijd laat het rapport iets anders zien. De fouten hangen samen met structurele patronen in de manier waarop we werken. Soms was er te weinig regie op complexe dossiers. Soms werden risico’s te laat gezien of te laat besproken. Soms, bijvoorbeeld bij de termijnbewaking, hadden we het beter moeten organiseren. En vroegen en beloofden we meer dan onze ambtenaren waar konden maken. Ambtenaren die vaak uit loyaliteit keihard werkten om politieke beloften te realiseren. Ook als de politiek te veel van hen vroeg.

Sibma nuanceert ook. Bij de provincie gaat enorm veel goed. Er zijn redenen om trots te zijn op de professionaliteit van onze medewerkers. Maar hij stelt ook vast dat de omgeving waarin de provincie werkt in de afgelopen jaren ingewikkelder is geworden. Veeleisender ook. Provincies hebben een grotere en actievere rol gekregen bij complexe maatschappelijke opgaven. In Groningen komt daar de gaswinning nog eens bovenop: grote maatschappelijke gevoeligheid en veel publieke aandacht. Die veranderde rol vraagt veel meer samenwerking, scherpere informatie, heldere communicatie met de buitenwereld en duidelijke verantwoordelijkheden. Het rapport laat zien dat onze organisatie daarin onvoldoende is meegegroeid.

Oplossingen

We erkennen niet alleen de gemaakte fouten, we omarmen ook de oplossingen die Sibma aandraagt. Zijn rapport reikt, precies zoals Provinciale Staten wilden, 'bouwstenen' aan voor een plan van aanpak. Het rapport kijkt niet alleen terug, maar biedt ook concrete handvatten om het beter te doen. Het college en de directie nemen die aanbevelingen over en werken die uit in een samenhangend plan van aanpak.

Dat plan, dat ook vandaag is gepresenteerd, richt zich op de kernpunten van het rapport van Sibma. We zorgen voor meer regie op complexe dossiers, met duidelijke verantwoordelijkheden. We versterken het contact met inwoners, organisaties en andere overheden, zodat informatie eerder wordt gedeeld en opgehaald. We investeren in politiek-bestuurlijke gevoeligheid van onze medewerkers. We verbeteren risicobeheersing en termijnbewaking. En we verstevigen de rol van leidinggevenden bij inhoudelijke sturing en het tijdig signaleren van problemen.

Leren

Is dit een snelle reparatie? Daarover maak ik me geen illusies. Want we kunnen er vergif op innemen dat ook in de toekomst weer fouten worden gemaakt. Gevoelige, pijnlijke fouten. We zijn een grote organisatie waarin veel mensen werken. En we doen ons werk in een complexe omgeving die hoge eisen aan ons stelt.

Maar we pakken de handschoen op. Vandaag presenteert het college van GS een plan van aanpak om kwaliteit te verbeteren. Dat werken we uit in een uitwerkingsprogramma. En we zullen Provinciale Staten periodiek en openbaar informeren over de voortgang.

De provincie Groningen zegt al jaren van zichzelf dat ze een lerende organisatie wil zijn. Dat betekent ook dat we willen leren van fouten. Ze erkennen en het voortaan beter doen. Dit rapport helpt ons daarbij. En het verplicht ons daartoe.

Foto: Simon Sibma overhandigt me zijn rapport