Sinds mensenheugenis... Als je tachtig jaar oud bent, heb je veel om terug te kijken. Het begon vlak na de oorlog, op 19 januari 1946. Toen startte de eerste uitzending van de Regionale Omroep Noord, de RON. Het land moest opnieuw worden opgebouwd. Groningen ook. Ook hier zochten mensen naar informatie, naar een stem, naar iets dat verbond. Betrouwbaar. Nuchter. De RON zorgde daarvoor.
In 1959 groeide de RON verder en werd het de Regionale Omroep Noord en Oost, de RONO. Het was de basis van wat wij vandaag kennen als RTV Noord. In 1977 werd de omroep gesplitst. Drenthe, Friesland en Overijssel gingen voor zichzelf en in Groningen kregen we Radio Noord.
Sneeuw hielp een handje
Vanaf dat moment kreeg de provincie een eigen geluid, een eigen plek voor het nieuws, en een podium voor verhalen van dichtbij. En het werkte. Hoewel, eigen provincie? Mijn ouders waren Drenten in de Noordoostpolder. Maar op zaterdag stemden ze niet af op Radio Drenthe. Ze kozen voor Noord. De Stamtoavel, inderdaad.
We weten allemaal dat journalisten het moeten hebben van dingen die niet goed gaan. Goed nieuws is geen nieuws. In de winter van 1978-79 gebeurde er een prachtige calamiteit. Sneeuw legde het openbare leven plat, dorpen raakten onbereikbaar, het leger werd ingezet. En Groningen kroop bij de kachel en luisterde naar Radio Noord. Niet alleen voor nieuws, maar voor houvast. Voor geruststelling. Voor het gevoel dat je niet alleen was. In die weken werd Radio Noord een begrip. Meer dan een zender. Een levenslijn.
Je stemt af op Noord als het spannend wordt.
Opa vertel nog eens! Je had in die tijd geen internet. En dus was de radio het perfecte medium om informatie te verspreiden. Dat is gebleven. RTV Noord is nu onze de officiële rampenzender, maar dat is toen begonnen. Je stemt af op Noord als het spannend wordt. Als je wilt weten wat er écht aan de hand is.
Op RTV Noord. Want in 1995 kwam er televisie bij en werd Radio Noord definitief RTV Noord. Iedere Groninger heeft zijn eigen lijstje stemmen en gezichten in het hoofd. Stemmen die je herkent zonder te kijken. Gezichten die vertrouwd voelen zonder uitleg. Cunera van Selm bijvoorbeeld, die we leerden kennen als eerste 'anchor woman' van RTV Noord.
Verhuizen, vernieuwen
En dan zijn er de programma’s die onderdeel worden van het collectieve geheugen. Bijrijder is daar misschien wel het mooiste voorbeeld van. Een eenvoudig idee van Henk Binnendijk: een camera in een auto, en rijden door Groningen. Maar het werkte. Heel Groningen reed mee en werd dus bijrijder. Ik herinner me het gejuich als je een plaatsnaambordje zag. Zie je wel, Winschoten! Ik zei toch dat ze daar zaten!
RTV Noord verhuisde in al die jaren net zo vaak als het zich vernieuwde. De eerste tijd zat de omroep in het Prinsenhof, aan het Martinikerkhof. Dat was wat je noemt een bijzondere plek. Geschiedenis en media kwamen er samen. Daar werd jarenlang radio gemaakt: met warme stemmen, heldere verslaggeving en een karakteristieke nuchterheid. De karakteristieke nuchterheid van Kirsten Klijnsma bijvoorbeeld.
dat ze ook onweerstaanbaar was voor hackers
Na bijna 60 jaar was het tijd voor iets nieuws. In 2005 ging RTV Noord naar de Mediacentrale, in het Europapark. Een grote oude elektriciteitscentrale werd omgetoverd tot een moderne omroepstudio. Je kunt zeggen: Prinsenhof had de sfeer, de Mediacentrale vooral de ruimte om te groeien. Er kwamen nieuwe programma’s, nieuwe technieken en nieuwe gezichten. Gezichten zoals Remy van Mannekes.
En sinds vorig jaar is RTV Noord gevestigd in het uiterste zuiden van de stad. Met uitzicht op het Hoornsemeer. Een plek die zo aantrekkelijk is, dat ze ook onweerstaanbaar was voor hackers. Bijna lag de omroep plat. Toch lukte het om in de lucht te blijven.
Lokale wezens
Ik ben benieuwd hoe RTV Noord er in de toekomst uitziet. De wereld van media verandert snel. Jongeren kijken en luisteren op andere manieren, via andere schermen en apps. Nieuws gaat sneller dan ooit.
RTV Noord doet meer dan verslag alleen. Het bewaakt iets kwetsbaars: onze democratie. Het stelt vragen, het duidt besluiten, het laat zien wat beleid betekent voor echte mensen. Mensen zijn ongeneeslijk lokale wezens. Ze willen een omroep die hun taal spreekt en hun zorgen kent. Die informatie geeft over wat er in hun dorp, gemeente en provincie speelt. Over welke politieke besluiten er op stapel staan, wat daarvan de voors en tegens zijn. Zonder regionale journalistiek wordt democratie abstract. Met RTV Noord blijft zij herkenbaar.
Het bewaakt iets kwetsbaars: onze democratie.
De wereld verandert snel. Jongeren kijken anders, luisteren anders, lezen anders. Maar één ding verandert niet: mensen willen weten wat er in hún omgeving gebeurt. In hun straat, hun dorp, hun provincie. In verhalen van dichtbij. RTV Noord zal die blijven vertellen. Via radio, televisie, podcasts en via platforms die we nu nog niet eens kennen. Misschien worden uitzendingen persoonlijker of interactiever. Maar voor mij staat vast: RTV Noord blijft de omroep van Groningen. Van Stad en Ommeland. Van jong en oud. Van iedereen.
RTV Noord is tachtig jaar oud, maar klinkt nog steeds nieuwsgierig en betrokken. Dat is geen toeval. Dat is het werk van generaties journalisten. Daarom vieren we vandaag niet alleen een omroep, maar vooral de mensen die haar maken. Tachtig jaar vakmanschap. Tachtig jaar vertrouwen. Tachtig jaar verhalen. Tachtig jaar dus, die een felicitatie waard zijn voor ons allemaal. Op de volgende tachtig!
(Omslagfoto: De studio van RONO in de jaren '60 - RTV Noord)